Nazywam się Cassian Ryker.

Jestem przewodnikiem marsjańskim w Ares Horizons. W papierach figuruję jako organizator, opiekun i pilot wyprawy w jednym. W praktyce oznacza to, że odpowiadam za życie ludzi, którzy zapłacili fortunę za kilka dni w miejscu, gdzie człowiek nie powinien w ogóle być.

Olympus Mons jest najwyższym wulkanem w Układzie Słonecznym. Ma ponad dwadzieścia dwa kilometry wysokości i średnicę blisko sześciuset kilometrów. Nie wygląda jak góra. Bardziej jak fragment planety, który ktoś nieudolnie podniósł i zapomniał wygładzić krawędzie.

Na tej wysokości atmosfera praktycznie nie istnieje. Ciśnienie spada do ułamków procenta ziemskiego. Temperatura potrafi spaść poniżej minus stu stopni.

Bez skafandra człowiek nie przeżyłby tam nawet kilku sekund. To nie jest środowisko. To próżnia z domieszką pyłu.

Plan wycieczki jest prosty i oparty wyłącznie na sprzęcie. Aerolander, systemy podtrzymania życia, ogrzewanie, komunikacja. Wszystko redundantne. Wszystko teoretycznie niezawodne.

Na pokład wchodzi sześciu uczestników. Dwóch inwestorów z Ziemi, para bioinżynierów pracujących przy projektach terraformacyjnych i starszy milioner, który od lat powtarzał, że „jak umrzeć, to chociaż na Marsie”.

Szósta wchodzi ona – Vesper Nova.

Influencerka. Gwiazda sieci. Miliony obserwujących. Jej nazwisko padało na odprawach zarządu częściej niż nazwy silników, dzięki którym dziś lecimy. Jest pewna siebie, mówi dużo i chętnie — do ludzi, do kamer, do samej siebie. Wie, ile jest warta, i nie ma w zwyczaju udawać skromności.

Jej kombinezon lśni jak rekwizyt z reklamy. Czarny, smukły, zaprojektowany tak, by wyglądać dobrze w każdym kadrze. Customowy. Niepochodzący z zasobów agencji.

Sprawdzam oznaczenia.

Brak certyfikatu na ekstremalnie niskie ciśnienie powyżej piętnastu kilometrów.

„On jest lepszy niż te wasze” – mówi bez wahania. „Lżejszy, bardziej elastyczny. Testowałam go. I ludzie mnie po nim poznają.”

Zapewnia, że bierze odpowiedzialność na siebie.

Zapewnia, że to kwestia wizerunku.

Upiera się, że chce w nim występować.

Patrzę na jej uśmiech.

Patrzę na Olympus Mons widoczny w oddali.

Decyzja wydaje się drobna. Na razie.

Aerolander unosi się ciężko, powoli nabierając wysokości. Przed nami trzysta kilometrów lotu do podstawy Olympus Mons, a potem kolejne kilkaset kilometrów w głąb wulkanu, w stronę najwyższych partii kaldery — rozległej na blisko osiemdziesiąt kilometrów i głębokiej na ponad trzy.

To tam widoki są najbardziej spektakularne.

To tam dotarło do tej pory zaledwie kilkuset klientów naszej agencji.

Ares Horizons jest liderem rynku marsjańskiej turystyki. Otwieramy nowe kierunki. Sprzedajemy doświadczenia, które jeszcze dekadę temu były domeną astronautów.

Prywatnie uważam, że Olympus Mons jest przereklamowany. Zbyt płaski. Zbyt rozległy. Nudny.

Znacznie ciekawsze są dla mnie kaniony Valles Marineris, głębokie na ponad osiem kilometrów i ciągnące się przez tysiące kilometrów, albo gigantyczne jaskinie lawowe, w których Mars wygląda naprawdę obco. Ale ludzie chcą „najwyższego punktu”.

Vesper pojawia się obok mnie w kokpicie. Tym razem bez kamer.

Uśmiecha się. Ten uśmiech zna pół planety.

„Cassian” – mówi miękko. „Wyobraź sobie zachód słońca nad wierzchołkiem. Tylko pomyśl. Muszę mieć to ujęcie. Proszę.”

Pochyla się lekko, jakby to była intymna prośba, a nie żądanie logistyczne.

Ja już liczę.

Żeby zobaczyć zachód słońca nad wierzchołkiem, musiałbym zmienić trasę. Obejść masyw szerokim łukiem. Dodatkowe dwie godziny lotu. Większe zużycie paliwa. Zużycie marginesu czasowego.

Pozostali uczestnicy słyszą fragmenty rozmowy. Jedni są zachwyceni wizją. Inni pytają, czy to bezpieczne.

Decyzja należy do mnie.

Na noc zatrzymujemy się w niewielkim kraterze, osłoniętym od wiatru i pyłu. Jesteśmy już na wysokości około dwunastu kilometrów ponad hipotetycznym „poziomem morza” Marsa.

Niektórzy wychodzą na zewnątrz. Chcą zobaczyć krajobraz o zmierzchu.

Niebo jest czarne i ostre. Gwiazdy świecą jaśniej niż te, które pamiętają z Ziemi. Atmosfera nad nami jest tak rzadka, że prawie nie rozprasza światła. Temperatura spada do minus dziewięćdziesięciu stopni, ale skafandry izolują nas skutecznie. Czujemy się bezpiecznie. Komfortowo.

Opowiadam im o planie na jutro. O „ataku szczytowym”.

O ostatnich pięciu kilometrach, które przejdziemy pieszo — nie dlatego, że trzeba, ale dlatego, że ludzie chcą poczuć, że zdobyli tę górę.

Po drodze zaliczymy kilka punktów widokowych, starannie wybranych przez agencję. Miejsca, z których kaldera wygląda najbardziej nierealnie. Gwarantowane ujęcia. Niezależnie od czegokolwiek — bo pogody tu nie ma. Jest tylko niemal próżnia i cisza.

Widzę w ich oczach ekscytację.

Ruszamy wcześnie, ale nie o świcie. To wycieczka turystyczna, nie misja wojskowa.

Pierwszą godzinę lecimy zgodnie z planem. Aerolander zachowuje się stabilnie. Parametry są w normie. I wtedy zapalają się czerwone kontrolki jedna po drugiej. Nie alarmują. Nie wyją. Po prostu są.

W kabinie zapada cisza, która nie ma nic wspólnego z podziwem dla widoków.

System diagnostyczny nie owija w bawełnę: niestabilne ciśnienie w jednym z czterech silników. Prawdopodobny mikrowyciek paliwa.

Nie krytyczny. Jeszcze.

Vesper reaguje natychmiast.

„To drobiazg, prawda?” – mówi, uśmiechając się do kamery. – „Ludzie uwielbiają takie momenty. Są autentyczne.”

Nie odpowiadam jej od razu.

Widzę dwie opcje. Mogę zatrzymać aerolander, wypuścić robota serwisowego i spróbować zlokalizować wyciek. To oznacza stratę czasu. Nie wiem, ile. Może pół godziny. Może dwie.

Albo mogę wyłączyć silnik i lecieć dalej na pozostałych trzech. Konstrukcja pojazdu na to pozwala. Lot będzie stabilny. Teoretycznie bezpieczny.

W jednym wariancie tracę czas.

W drugim – wiedzę o tym, co naprawdę dzieje się z paliwem.

Zbliżamy się do najwyższego punktu wulkanu. Zostawiamy aerolander na stabilnej platformie i ruszamy dalej pieszo.

Ostatnie pięć kilometrów idziemy gęsiego wzdłuż krawędzi kaldery. Teren jest łagodny tylko z pozoru – drobne uskoki, kruche skały, szczeliny, które przy nieuważnym kroku mogłyby skończyć się lotem w dół przez kilkaset metrów.

Idziemy powoli, równo, w ciszy przerywanej tylko oddechami w skafandrach.

Uczestnicy są podekscytowani. Dla nich to moment, o którym opowiadali znajomym jeszcze zanim kupili bilety.

Dla mnie to punkt programu.

Wiem, co zobaczą za następnym wzniesieniem. Widziałem to dziesiątki razy. I mimo to — widok zawsze działa.

Kaldera Olympus Mons otwiera się nagle, bez zapowiedzi. Ogromna, pusta, nienaturalnie symetryczna. Trzy kilometry w dół, osiemdziesiąt kilometrów szerokości. Dno ginie w cieniu, jakby planeta została przecięta nożem.

Nad nami niemal absolutna próżnia. Niebo czarne, ostre, z wyraźną smugą Drogi Mlecznej. Gwiazdy wyglądają, jakby były bliżej niż powinny.

Uczestnicy milkną.

Potem ktoś śmieje się nerwowo.

Ktoś inny mówi, że „to lepsze niż się spodziewał”.

Vesper nagrywa. Mówi o spełnianiu marzeń, o granicach ludzkiego doświadczenia, o tym, że „warto było tu przyjechać”.

Ja patrzę na zegar. Jesteśmy dokładnie w połowie drogi.

Przed nami jeszcze pięć kilometrów pieszo w drodze powrotnej i ponad sześćset kilometrów lotu. Powrót późno w nocy, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem.

A plany na Marsie rzadko trzymają się długo.

To wtedy Vesper informuje mnie, że „odeszła kawałek”.

Chciała nagrać osobliwe formacje skalne. Wąskie przejścia, poszarpane ściany, naturalny labirynt.

„Jestem blisko” – mówi. „Widzę was.”

Po kilku minutach jej głos brzmi inaczej.

Bardziej nerwowo.

Nie potrafi odczytać współrzędnych na wyświetlaczu. Labirynt skał wygląda tak samo w każdym kierunku. Tu nie można krzyknąć i iść w stronę głosu.

A potem przestaje odpowiadać. „Gdzie, do cholery, ona się zgubiła?”

Zaczynamy akcję ratunkową.

Jest już całkowicie ciemno.

Straciliśmy zbyt dużo czasu na detour i naprawę wycieku paliwa. Teren poniżej wygląda jak czarna, poszarpana rana na powierzchni planety. Każdy snop światła wycina z niej kształty, które przez ułamek sekundy przypominają człowieka — a potem okazują się tylko skałą.

„Cassian… ja… ja chyba nie wiem, gdzie jestem” — mówi.

Jej głos drży. Oddycha zbyt szybko. Próbuje się uspokoić, ale panika narasta.

Nadaje na żywo. Licznik widzów w rogu ekranu rośnie niepokojąco szybko. Miliony ludzi patrzą, jak siedzi skulona w szczelinie skalnej, jak powtarza, że „to był błąd”, że „nie powinna była odchodzić”.

Krążymy długo. Zbyt długo. Paliwo topnieje szybciej, niż bym chciał. W głowie zaczynam liczyć, ile jeszcze mogę poświęcić, zanim będę musiał przerwać poszukiwania.

I wtedy czujniki łapią sygnał skafandra.

Widzę ją w świetle reflektora — małą, przytuloną do skały, drżącą z zimna i strachu. Kiedy wysiadam i podchodzę, podnosi się chwiejnie i niemal wpada na mnie.

Chwyta mnie za ramiona.

„Tak bardzo się bałam… już myślałam…” — urywa we łzach.

Śmieje się i płacze jednocześnie. Kamera wciąż nadaje. Widzowie przeżywają ten moment razem z nią.

Wracamy do aerolandera w poczuciu triumfu, który smakuje jak ulga po unikniętej katastrofie.

Dopiero w kabinie, gdy ciśnienie się stabilizuje, dociera do mnie jedna myśl: na szczęście miała nasz kombinezon. Przystosowany do niemal zerowego ciśnienia, kompatybilny z systemem łączności.

Nie chcę nawet myśleć, co by było, gdybym na początku zgodził się na to jej fikuśne wdzianko.

Mamy czas.

To jedyne, co pozwala mi myśleć logicznie. Nie zboczyliśmy wczoraj z trasy, a poranna naprawa — choć kosztowna — dała nam sprawny aerolander. Do zachodu słońca zostało jeszcze trochę światła.

Startujemy natychmiast.

„Cassian, ja… ja się chyba kręcę w kółko” — słyszę w interkomie.

Próbuje żartować, ale głos jej drży. Panika przebija się coraz wyraźniej.

Lecimy nisko, przeczesując sektor po sektorze. Widzę ją po kilkudziesięciu minutach — stoi na otwartej przestrzeni, wyraźnie zdezorientowana, macha ręką w stronę kamery, jakby to miało pomóc.

Kiedy do niej podchodzę, kolana się pod nią uginają. Opiera się o mnie ciężko.

„Tak bardzo się bałam…” — szepcze.

Wracamy do aerolandera w ostatnich promieniach zachodzącego słońca. W tle jej transmisji pojawiają się tysiące komentarzy pełnych ulgi.

Dopiero wtedy czuję, jak bardzo byłem spięty. Aż boję się myśleć, co by było, gdybyśmy stracili klientkę jej kalibru.

Zanim podejmę decyzję, sprawdzam dokładniej stan aerolandera.

Wyciek paliwa jest poważniejszy, niż zakładałem. Zostało nam dokładnie tyle, by bezpiecznie wrócić. Lot poszukiwawczy odpada.

Ale mamy coś innego: czas.

Nie robiliśmy detouru ani postoju na naprawę. Do zachodu słońca zostały jeszcze ponad cztery godziny.

Ruszamy pieszo.

„Cassian… te skały wszystkie wyglądają tak samo” — mówi coraz szybciej. Próbuje odczytać pozycję z wyświetlacza, ale gubi się w danych. Panika narasta.

Po niemal trzech godzinach marszu widzę ją w oddali.

Kiedy do niej docieram, pada mi w ramiona. Krzyczy, płacze, trzęsie się całym ciałem. Kamera rejestruje wszystko — miliony ludzi przeżywają ten moment razem z nią.

Wracamy w ostatnich promieniach zachodzącego słońca, wyczerpani, ale cali.

Ulga przychodzi dopiero później. Kiedy wiem, że naprawdę się udało.

Alarm rozszczelnienia pojawia się nagle.

Jej prywatny kombinezon nie był tak dobry, jak zapewniała. Nie przeszedł naszych testów. Jedno słabsze spojenie materiałów zaczęło się rozchodzić pod wpływem niemal zerowego ciśnienia.

„Cassian, ja… ja nie mogę złapać tchu” — głos łamie jej się w panice.

Analizuję sytuację. Nie traciliśmy wczoraj czasu na detour, a wyciek paliwa udało mi się naprawić. Mamy jeszcze około dwóch godzin do zachodu słońca i sprawny aerolander.

Szanse nie wyglądają źle. Jeszcze.

Szukanie trwa długo. Labirynt skał myli czujniki. Jej głos staje się coraz bardziej nieskładny. Traci orientację, idzie w złym kierunku.

W ostatnich promieniach światła widzę lśniący punkt w oddali.

To ona.

Kiedy do niej docieramy, traci przytomność. Przenosimy ją natychmiast do aerolandera. Kabina ciśnieniowa zamyka się z sykiem.

Oddycha.

Byliśmy o włos od porażki. Gdybyśmy dotarli dziesięć minut później, mogłoby być za późno.

Straciliśmy zbyt dużo czasu przez detour i naprawę wycieku paliwa. Teraz słońce niemal całkowicie znika za horyzontem.

Jej prywatny kombinezon nie radzi sobie z niskim ciśnieniem. Nie ma systemu świateł ratunkowych. Nie był projektowany na takie warunki.

„Nie widzę was… ja naprawdę nie widzę” — słyszę jej głos w interkomie, przerywany płaczem.

Lecimy. Krążymy. Szukamy. Każdy kamień w świetle reflektora może być nią. Każda nadzieja gaśnie po kilku sekundach.

Jej transmisja na żywo trwa do końca. Miliony ludzi oglądają to w napięciu. Słyszą jak oskarża nas, jak panikuje, jak mówi rzeczy, których już nie kontroluje.

Wracamy z pustymi rękami.

W kabinie panuje cisza. Uczestnicy wiedzą, że straciliśmy nie tylko człowieka, ale też prestiż, którego nie da się łatwo odbudować.

Aż boję się myśleć, co będzie po powrocie.

Zanim ruszamy, sprawdzam dokładniej stan aerolandera.

Wyciek paliwa jest poważniejszy, niż zakładałem. Czujniki nie kłamią. Zostało nam dokładnie tyle, by bezpiecznie wrócić do bazy. Lot poszukiwawczy zatem odpada. Gdybym teraz poderwał maszynę, mógłbym nie wrócić z nikim.

Straciliśmy dużo czasu na detour. Do zachodu słońca zostało około dwóch godzin.

„Cassian… chyba coś jest nie tak z kombinezonem” — jej głos drży.

Jej prywatny skafander nie radzi sobie z niskim ciśnieniem. Nie ma świateł ratunkowych. Nie był projektowany na takie warunki. Widzę na monitorze, jak parametry ciśnienia i temperatury spadają.

Idziemy pieszo.

Zbyt wolno.

Teren jest ogromny, a światło zmienia się z minuty na minutę. Cienie wydłużają się, skały zaczynają wyglądać identycznie.

„Nie widzę nic… Cassian, ja się boję” — mówi, a potem zaczyna płakać. Próbuje żartować. Przestaje. Głos łamie się, przechodzi w bełkot.

Jej transmisja trwa. Miliony ludzi patrzą, jak oddycha coraz szybciej, jak traci orientację, jak oskarża nas, potem przeprasza, potem znowu oskarża.

Kiedy światło zaczyna gasnąć, podejmuję decyzję, której nienawidzę.

Wycofujemy się.

Nie mogę ryzykować utraty kolejnych ludzi.

„Nie… proszę… jeszcze chwilę…” — słyszę w interkomie, kiedy odchodzimy.

Potem tylko ciężki oddech.

Potem cisza.

Wracamy z pustymi rękami.

W kabinie nikt się nie odzywa. Każdy wie, że zrobiliśmy wszystko, co mogliśmy — i że to nic nie zmienia.

Nie robiliśmy detouru.

Mamy czas.

Ale czas nie naprawia wszystkiego.

Sprawdzam aerolander raz jeszcze. Wyciek paliwa jest poważny. Zostało nam dokładnie tyle, by wrócić. Lot poszukiwawczy nie wchodzi w grę.

Ruszamy pieszo.

„Cassian… jest mi strasznie zimno” — mówi cicho. Jej prywatny kombinezon syczy coraz wyraźniej. Rozszczelnienie postępuje powoli, ale nieubłaganie. Parametry spadają, mimo że próbuje się nie ruszać, oddychać płytko.

Idziemy jak najszybciej, ale teren nas spowalnia. Skały, uskoki, szczeliny. Każdy krok kosztuje czas.

Jej transmisja trwa. Miliony ludzi widzą, jak drży, jak z trudem łapie oddech, jak na chwilę zamyka oczy, by je zaraz znów otworzyć.

Znajdujemy ją po kilku godzinach.

Jeszcze żyje.

Leży oparta o skałę, wyraźnie wyziębiona, oddycha ciężko. Kamera nadaje. Obraz drży.

„Cassian… ja się duszę…” — szepcze.

Próbujemy ją przenieść.

Droga do aerolandera jest długa. Zbyt długa.

Oddycha coraz płycej. Słowa przestają składać się w zdania. W końcu tylko porusza ustami, jakby próbowała coś powiedzieć.

Umiera po drodze.

Na oczach milionów ludzi, którzy jeszcze przed chwilą wierzyli, że zdążymy.

Wracamy w ciszy, niosąc ciało.

Mars milczy.

Straciliśmy zbyt dużo czasu na detour.

Do zmierzchu mamy dwie godziny. Sprawdzam aerolander. Wyciek paliwa był poważny. Zostało nam dokładnie tyle, by wrócić. Lot poszukiwawczy nie wchodzi w grę.

Musimy iść pieszo.

„Cassian… chyba coś jest nie tak” — mówi nagle. Jej głos nie brzmi jak panika. Jeszcze.

Po chwili dodaje: „Wpadłam w szczelinę. Noga mi się zaklinowała.”

Próbuje się ruszyć. Bez skutku.

Jej kombinezon działa prawidłowo. Ciśnienie stabilne. Temperatura w normie. Oddycha spokojnie, choć słychać w głosie narastający niepokój.

Na wyświetlaczu jej skafandra nie widzi współrzędnych. Żeby określić pozycję, system potrzebuje sygnału z co najmniej czterech satelitów GPS. W wąskiej szczelinie skalnej „łapie” najwyżej jeden, czasem dwa.

Nie może podać nam lokalizacji.

Łączność działa — do tego wystarczy sygnał z jednego satelity areostacjonarnego. Dlatego może nadawać. Może prowadzić transmisję. Może opisywać skały wokół siebie, próbując dać nam jakikolwiek punkt odniesienia.

Szukamy po omacku. Mija godzina. Potem druga.

Każda szczelina wygląda tak samo. Każdy cień może być jej. Albo tylko kolejną pułapką. Światło słabnie z minuty na minutę.

„Cassian… robi się tu zimno” — mówi ciszej. Potem: „Ja… ja nie chcę tu zostać.”

Analizuję sytuację jeszcze raz. Fakty, nie emocje.

Jeśli zostaniemy dłużej, ryzykuję, że zgubię kogoś jeszcze. Że w ciemności stracimy orientację. Że ta historia skończy się większą liczbą ofiar.

Dlaczego nie naprawiłem tej pieprzonego wycieku paliwa? Z powietrza mielibyśmy szansę.

Podejmuję decyzję.

Przerywamy poszukiwania.

Mówię jej to spokojnie. Tłumaczę. Że musi oszczędzać siły. Mówię, że wrócimy z pomocą. Że to nie koniec. Ale wiem, że to nieprawda…

Nie wiem, czy mnie słyszy.

Jej transmisja trwa dalej. Miliony ludzi słyszą jej płacz, jej modlitwy, jej pytania, na które nikt już nie odpowiada.

Wracamy w ciszy.

Uczestnicy wyprawy nie wiedzą, co powiedzieć. Patrzą na siebie — każdy z nich mógł być na jej miejscu. To poczucie wisi w kabinie jak ciężka mgła.

Lecimy w stronę bazy. Jej głos wciąż słychać w słuchawkach.

W końcu wyłączam transmisję.

Nie jestem w stanie tego dłużej słuchać.

Wiem, że to nie była moja wina. I wiem, że będzie mnie to prześladować we snach.

Kolejny dzień. Ranek.

Biuro jest jasne. Marsjańskie słońce wpada przez panoramiczne okno i odbija się od gładkich powierzchni stołu. Szef siedzi naprzeciwko mnie, spokojny, opanowany, jakby właśnie skończył poranną kawę.

„Potrzebuję raportu, Cassian” — mówi. – „Pełnego.”

Nie pyta. Stwierdza fakt.

„Chronologicznie. Z decyzjami. Z odchyleniami od procedur.”

Na stole przede mną tablet z interfejsem raportu. Puste pola. Migający kursor.

Szef nie mówi nic więcej. Czeka.

A ja przewijam w głowie całą wyprawę, decyzja po decyzji, jakby ktoś puścił ją jeszcze raz w trybie szkoleniowym.